Acabo de terminar "Lo que está en mi corazón", da escritora chilena Marcela Serrano, grazas Marcela.

Algo dentro conmóveme, non deste o seu penúltimo libro, se non de toda a súa obra.

Unha forma especial de manexar os sentimentos e os valores, caracterizándoos en forma case pura, destilando personaxes como cadros de Ives Klein, como edificios de Van de Rohe, puros, sen liñas de compartimentación. Ninguén é puro. Todos temos dentro de nós un pouco de todo, creo que iso é un dos elementos que nos fai identificarnos, á hora da lectura cos personaxes variopintos das diferentes obras dos diferentes escritores que enchen as nosas estanterías e os nosos tempos. No caso da Serrano, con todo o meu respecto (por iso de "A" Serrano), é algo diferente, eses espellos que nos coloca diante cos seus personaxes son diferentes. Ten algo de sala de espellos de circo antigo. Onde un vese en azougues cóncavos e convexos con máis e menos curvas, adoptando a imaxe dun anano ou dun xigante dun obeso ou dun esqueleto. Non hai medias tintas.

A Serrano preséntanos sempre unha sorte de personaxes que nunha primeira instancia quédome pensando se é que son unha primeira presión en frío e virxes (como o aceite de oliva), ou o último paso dunha purificación exquisita, onde o elixir que se obtén fose do alcance da contaminación de calquera outro elemento, sentimento, pensamento, calidade, valor, defecto, etc., que non sexa o que Marcela quere que vexamos, que non sexa o Espello en que quere que nos miremos, para obviamente descubrir que temos un pouco diso.

Ao facelo en forma pura, que é como mellor síntome denominando aos carácteres que poboan as súas historias, non nos deixa escapatoria, xa que cando nos vemos nun personaxe normal, un personaxe cun pouco de todo, moitas veces podemos sentir que iso que nos parece que nós tamén temos, non é así, xa que o resto do personaxe non ten nada que ver connosco, pero cando esa forma é pura, pois, non temos escapatoria.

Acórdome unha charla coa miña expsicoanalista, a miña por sempre psicoanalista, ese ser especial na miña vida, especialista como A Serrano en colocar espellos, pero quedándose ás costas, por se o cambaleo fai caer, que a caída non sexa tan brusca. Nesa charla, falabamos dun conflito, non me acordo nin sequera de cal, pero era algo que me custaba identificar en min, algo que non quería aceptar de min mesmo, seguramente e por iso non o vía e poñía mil atrancos para iso (o mecanismo mais común de defensa de todos os mortais para non aceptar erros, críticas nin nada que nos poida permitir aceptar que estamos equivocados, en fin), que falando disto, eu manifestei que entón eu sería iso, ao cal a miña terapeuta respondeume, saíndo completamente dese lugar tan formal e profesional para estar mais preto de min e así axudarme a entender sen automonstruosificarme, pero sen perder en ningún momento, nin a súa profesionalidade nin a súa formalidade:

"E eu puta",

Deixando claro, que todos somos un pouco de todo, pero elixiu, o máis oposto a ela, para así quizais facelo moito mais explícito e real. Se ela puta, entón eu calquera cousa foi a miña conclusión inmediata.

Marcela serrano fai iso na súa obra, desde "Nosotras que nos queremos tanto " ata a súa "Mujercitas". Os personaxes puros, revólvennos a ola interior, o "grillero" emocional, tápiannos as fiestras e as portas, íspennos os mecanismos de defensa, coártannos calquera escapatoria, en definitiva, fannos ver ese azougue. Obrígannos a pensar.

Non podemos negar estar equivocados. Non podemos cargar o "fardo" a outro. Non.

En "Lo que está en ni corazón", como no resto da obra da Serrano, aparece outro elemento que me conmove e tamén me impacta ao mesmo tempo, e é a descontextualización para a contextualización.

Nos seus libros, os personaxes sempre cambian de contexto. Nese novo contexto preséntanolos a eles e ao seu contexto non-presente. E á súa vez, o desenvolvemento da historia, a aprendizaxe ao que se enfrontan os seus personaxes, as reflexións que fan, tamén as fan contextualizando pero fóra do contexto. Reléome e sorrío, case polo cómico da frase, embrollada, pero creo que clara ao mesmo tempo. É algo así como pintar con paleta de cores opostas, que sempre rematan por enfatizar e cobrar máis forza, xa sexa polo contraste ou a suplementariedade, os seus libros son cadros de paleta contrastada, pero perfectamente temperada, amalgamada.

Esa descontextualización para contextualizar, faime pensar na importancia de tomar distancia das cousas para poder velas, observalas, e se é posible, polo menos dar unha volta ao redor. Co nariz pegado a algo, difícilmente por non dicir imposible, poderemos ver os límites dese algo, ou, ata onde chega.

A Serrano, dinos tacitamente, que retiremos un pouco o nariz, os ollos, o corpo, nós mesmos, dinos, salgamos do ego, tomemos distancia, e ao tomar distancia e poder ver un pouco máis, pois, entón, "E eu puta".

Alejandro Stock
Madrid, 2006